Bank Locker Rules & Charges 2026: RBI New Guidelines (Telugu)

Bank Locker Rules and Charges Explained:

భారతీయులకు బంగారం (Gold) అంటే ఎంత ఇష్టమో ప్రత్యేకంగా చెప్పాల్సిన పనిలేదు. ప్రతి ఇంట్లో ఎంతో కొంత బంగారం ఉంటుంది. అయితే, ఇంట్లో బంగారం పెట్టుకుంటే దొంగల భయం ఎక్కువ. అందుకే చాలా మంది బ్యాంకు లాకర్లను (Safe Deposit Lockers) ఆశ్రయిస్తారు. “బ్యాంకులో ఉంది కదా, సేఫ్ గా ఉంటుంది” అని ధీమాగా ఉంటారు. కానీ, ఈ మధ్య కాలంలో కొన్ని బ్యాంకుల్లో దొంగతనాలు జరగడం, చెదలు పట్టడం వంటి వార్తలు చూసి ప్రజల్లో ఆందోళన మొదలైంది. “ఒకవేళ బ్యాంకులో ఉన్న నా బంగారం పోతే బాధ్యత ఎవరిది?” అని అందరూ అడుగుతున్నారు. ఈ గందరగోళానికి చెక్ పెడుతూ, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) కొన్ని కఠినమైన కొత్త నిబంధనలను తీసుకువచ్చింది. 2025-26 నాటికి ఈ రూల్స్ పూర్తిగా అమల్లోకి వచ్చాయి. ఇప్పుడు బ్యాంకు “నాకు సంబంధం లేదు” అని చేతులు దులుపుకోలేదు. ఒకవేళ బ్యాంకు తప్పు వల్ల మీ వస్తువులు పోతే, వారు మీకు భారీగా నష్టపరిహారం చెల్లించాలి. అసలు ఆ రూల్స్ ఏంటి? లాకర్ ఛార్జీలు ఎంత ఉన్నాయి? లాకర్ కోసం ఎఫ్.డి (FD) చేయాలా? అనే విషయాలను ఈ ఆర్టికల్ లో మనం పూర్తి వివరంగా తెలుసుకుందాం.

1. RBI కొత్త లాకర్ రూల్స్ (New RBI Guidelines 2026)

ఆర్బీఐ తీసుకువచ్చిన ఈ కొత్త రూల్స్ కస్టమర్లకు పెద్ద వరం. ముఖ్యమైన 5 మార్పులు ఇవే:

A. నష్టపరిహారం (Compensation – 100 Times Rule)

ఇది విప్లవాత్మకమైన మార్పు. ఒకవేళ బ్యాంకులో దొంగతనం జరిగినా (Theft), అగ్ని ప్రమాదం జరిగినా (Fire), లేదా బ్యాంకు బిల్డింగ్ కూలిపోయినా (Building Collapse), బ్యాంకు సిబ్బంది మోసం చేసినా… మీ లాకర్ లో ఉన్న వస్తువులకు బ్యాంకు బాధ్యత వహించాలి.

రూల్: బ్యాంకు మీకు మీ వార్షిక లాకర్ అద్దె (Annual Rent) కు 100 రెట్లు నష్టపరిహారం చెల్లించాలి.

ఉదాహరణ: మీ లాకర్ అద్దె సంవత్సరానికి ₹2,000 అనుకుందాం. బ్యాంకులో దొంగతనం జరిగితే, బ్యాంకు మీకు ₹2,00,000 (2 వేలు x 100) పరిహారం ఇస్తుంది.

B. ప్రకృతి వైపరీత్యాలు (Natural Calamities)

ఇక్కడ ఒక చిన్న మెలిక ఉంది. ఒకవేళ భూకంపం (Earthquake), వరదలు (Floods), పిడుగులు లేదా తుఫాను వల్ల లాకర్లు దెబ్బతింటే, దానికి బ్యాంకు బాధ్యత వహించదు. ఎందుకంటే ఇవి “Acts of God” (దేవుడి చేతిలో ఉన్నవి) కాబట్టి. అయితే, ఇలాంటి సమయాల్లో కూడా లాకర్లను రక్షించడానికి బ్యాంకు తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.

C. SMS అలర్ట్స్ (Mandatory Alerts)

మీరు లేదా బ్యాంకు సిబ్బంది మీ లాకర్ ని ఓపెన్ చేసిన ప్రతిసారీ, వెంటనే మీ రిజిస్టర్డ్ మొబైల్ నంబర్ కి మరియు ఈమెయిల్ కి SMS రావాలి. ఇది తప్పనిసరి. దీనివల్ల మీకు తెలియకుండా ఎవరైనా లాకర్ ఓపెన్ చేస్తే వెంటనే తెలుస్తుంది.

D. టర్మ్ డిపాజిట్ (Fixed Deposit Rule)

కొత్తగా లాకర్ తీసుకునేవారిని బ్యాంకులు “Term Deposit” (FD) అడగవచ్చు. ఇది ఎందుకంటే, ఒకవేళ మీరు అద్దె కట్టకపోతే బ్యాంకు నష్టపోకూడదు కాబట్టి.

ఎంత కట్టాలి? 3 సంవత్సరాల అద్దె + లాకర్ పగలగొట్టడానికి అయ్యే ఖర్చు (Charges) కలిపి ఎఫ్.డి చేయించుకుంటారు. పాత కస్టమర్లకు (మంచి రికార్డు ఉంటే) ఇది అడగకూడదు.

2. లాకర్ ఒప్పందం (Locker Agreement)

2023 డిసెంబర్ 31 నాటికే అందరూ కొత్త లాకర్ అగ్రిమెంట్ మీద సంతకాలు చేయాలని RBI ఆదేశించింది. ఒకవేళ మీరు ఇంకా చేయకపోతే, వెంటనే బ్యాంకుకు వెళ్లి చేయండి. ఈ కొత్త అగ్రిమెంట్ లో కస్టమర్ హక్కులను స్పష్టంగా రాశారు. దీనికి స్టాంప్ డ్యూటీ (Stamp Duty) ఖర్చు సాధారణంగా బ్యాంకే భరిస్తుంది (లేదా మీతో షేర్ చేసుకుంటుంది).

3. లాకర్ ఛార్జీలు (Locker Charges & Sizes)

లాకర్ అద్దె అనేది బ్యాంకును బట్టి మరియు లాకర్ సైజును బట్టి మారుతుంది. సాధారణంగా మూడు సైజులు ఉంటాయి:

• Small (చిన్నది): చిన్న నగలు, డాక్యుమెంట్స్ కోసం.
• Medium (మధ్యస్థం): ఎక్కువ నగలు ఉన్నవారికి.
• Large / Extra Large: పెద్ద పెట్టెలు పట్టేంత సైజు.

అంచనా ఛార్జీలు (సంవత్సరానికి):

• SBI (State Bank of India):
  
  
  Urban/Metro: ₹2,000 – ₹8,000 + GST
  
  
  Rural/Semi-Urban: ₹1,500 – ₹6,000 + GST
• HDFC / ICICI (Private Banks):
  
  
  Metro: ₹3,000 – ₹20,000 వరకు ఉంటుంది.

(గమనిక: ఈ రేట్లు మారుతూ ఉంటాయి, GST 18% అదనంగా ఉంటుంది).

4. లాకర్ ఓపెన్ చేయడం ఎలా? (How to Open?)

Step 1: బ్యాంకుకు వెళ్లి లాకర్ ఉందో లేదో అడగండి. ఖాళీ లేకపోతే “Waitlist Number” తీసుకోండి (ఇప్పుడు వెయిట్ లిస్ట్ చూపించడం బ్యాంకులకు మాండేటరీ).

Step 2: అప్లికేషన్ ఫామ్ నింపండి. KYC (Aadhaar, PAN) ఇవ్వండి.

Step 3: అగ్రిమెంట్ మీద సంతకం చేయండి.

Step 4: మీకు ఒక కీ (Key) ఇస్తారు. మరొక కీ (Master Key) బ్యాంకు దగ్గర ఉంటుంది. రెండు కీలు పెడితేనే లాకర్ ఓపెన్ అవుతుంది.

Comparison Table: Public vs Private Bank Lockers

Feature (లక్షణం)	Public Sector Banks (SBI/PNB)	Private Sector Banks (HDFC/ICICI)
Rent Charges	Low to Moderate (తక్కువ)	High (ఎక్కువ)
Availability	Low (చాలా డిమాండ్ ఉంటుంది)	Moderate (త్వరగా దొరుకుతాయి)
FD Requirement	Strict (కొత్త రూల్స్ ప్రకారం)	Mandatory (చాలా సందర్భాల్లో)
Service	Basic	Premium (Lounge access etc.)
Trust Factor	High	High

Opinion Tab (మా అభిప్రాయం)

నా వ్యక్తిగత విశ్లేషణ ప్రకారం, ఇంట్లో ఐరన్ బీరువాలో బంగారం పెట్టడం కంటే బ్యాంకు లాకర్ 100 రెట్లు సురక్షితం. RBI కొత్త రూల్స్ (100x Compensation) వచ్చాక భద్రత ఇంకా పెరిగింది. అయితే, కేవలం లాకర్ మీద ఆధారపడకుండా, మీ బంగారానికి “Jewelry Insurance” (నగల బీమా) తీసుకోవడం ఉత్తమం. ఎందుకంటే ఒకవేళ వరదలు వచ్చి బ్యాంకు మునిగిపోతే బ్యాంకు రూపాయి ఇవ్వదు. కానీ ఇన్సూరెన్స్ ఉంటే మీకు డబ్బు వస్తుంది. అలాగే, మీకు దగ్గర్లో ఉన్న బ్యాంకు బ్రాంచ్ నే ఎంచుకోండి, అప్పుడే తరచుగా వెళ్ళడానికి వీలవుతుంది.

Our Suggestions (మా సలహాలు)

మీ విలువైన వస్తువులను కాపాడుకోవడానికి ఈ 5 టిప్స్ పాటించండి:

1. Don’t Keep Cash: లాకర్ లో డబ్బు (Cash) దాచడం చట్టరీత్యా నేరం మరియు నిబంధనలకు విరుద్ధం. కేవలం నగలు మరియు డాక్యుమెంట్స్ మాత్రమే పెట్టాలి. కరెన్సీ నోట్లు చెదలు పడితే బ్యాంకు బాధ్యత వహించదు.
2. Operate Regularly: కనీసం సంవత్సరానికి ఒక్కసారైనా లాకర్ ఓపెన్ చేయండి. మీరు 1 సంవత్సరం పాటు ఓపెన్ చేయకపోతే, బ్యాంకు మీకు నోటీసు పంపి లాకర్ ని పగలగొట్టే అధికారం కలిగి ఉంటుంది (Inoperative Locker Rule).
3. Nominee is Mandatory: లాకర్ తీసుకునేటప్పుడే నామినీ పేరు పక్కాగా రాయండి. అకౌంట్ హోల్డర్ చనిపోతే, నామినీకి మాత్రమే వస్తువులు ఇస్తారు. జాయింట్ అకౌంట్ అయితే “Either or Survivor” ఆప్షన్ పెట్టండి.
4. Laminate Documents: మీరు ఇంటి పత్రాలు లేదా బాండ్లు పెడుతుంటే, వాటిని లామినేషన్ చేసి లేదా ప్లాస్టిక్ కవర్ లో పెట్టి ఉంచండి. తేమ వల్ల పాడవకుండా ఉంటాయి.
5. Check Before Leaving: లాకర్ ఆపరేట్ చేశాక, గదిలో నుండి బయటకు వచ్చే ముందు లాకర్ సరిగ్గా లాక్ అయ్యిందో లేదో ఒకటికి రెండు సార్లు చెక్ చేసుకోండి.

Useful Tab (అవసరమైన లింక్స్)

మరిన్ని వివరాల కోసం ఈ లింక్స్ చూడండి:

• RBI Notification: Official RBI Circular
• SBI Locker Rates: Check Charges Here
• Complaint Portal: RBI Ombudsman (మీకు బ్యాంకులో లాకర్ ఇవ్వకపోయినా, సర్వీస్ బాగోలేకపోయినా ఇక్కడ ఫిర్యాదు చేయవచ్చు).

మరిన్ని సేవింగ్స్ చిట్కాల కోసం మా Savings Schemes Guide ను చదవండి. అలాగే, ఫిక్స్‌డ్ డిపాజిట్ వడ్డీ రేట్ల కోసం Investment Options చూడండి.

ముగింపు

బ్యాంకు లాకర్ అనేది మన ఆస్తికి రక్షణ కవచం లాంటిది. కొంచెం అద్దె ఎక్కువైనా సరే, మనశ్శాంతి ముఖ్యం అనుకునేవారికి ఇది బెస్ట్ ఆప్షన్. కొత్త ఆర్బీఐ రూల్స్ గురించి తెలుసుకున్నారు కదా, ఇక ధైర్యంగా లాకర్ తీసుకోండి. కానీ గుర్తుంచుకోండి, కీ (Key) పోగొట్టుకుంటే మాత్రం ఫైన్ చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది (కీ మార్చడానికి వేలల్లో ఖర్చు అవుతుంది). జాగ్రత్త!

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)

1. నా లాకర్ కీ పోయింది, ఏం చేయాలి?
వెంటనే బ్యాంకుకు వెళ్లి రాతపూర్వకంగా కంప్లైంట్ ఇవ్వండి. బ్యాంకు వారు టెక్నీషియన్ ని పిలిపించి లాకర్ పగలగొట్టి, కొత్త లాక్ వేస్తారు. దీనికయ్యే ఖర్చు (₹1000 నుండి ₹5000 వరకు) మీరే భరించాలి.

2. లాకర్ లో ఏమేమి పెట్టవచ్చు?
బంగారు, వెండి ఆభరణాలు, ఆస్తి పత్రాలు, ముఖ్యమైన సర్టిఫికెట్లు, బాండ్లు. (ఆయుధాలు, మందుగుండు, డ్రగ్స్, క్యాష్ పెట్టకూడదు).

3. నేను చనిపోతే నా లాకర్ ఎవరికి చెందుతుంది?
మీరు నామినీని పెట్టి ఉంటే, బ్యాంకు వారు నామినీకి వస్తువులను అప్పగిస్తారు. నామినీ లేకపోతే లీగల్ ప్రాసెస్ (వారసత్వ సర్టిఫికెట్) ద్వారా క్లెయిమ్ చేయాల్సి ఉంటుంది.

4. బ్యాంకు దివాళా తీస్తే నా లాకర్ పరిస్థితి ఏంటి?
లాకర్ లో ఉన్న వస్తువులు బ్యాంకు ఆస్తి కాదు. బ్యాంకు మూతపడినా సరే, మీ లాకర్ లో ఉన్న వస్తువులను మీరు వెనక్కి తీసుకోవచ్చు.

5. లాకర్ అద్దె లేట్ గా కడితే ఏమవుతుంది?
మొదటి 3 నెలలు పెనాల్టీ వేస్తారు. 1 సంవత్సరం దాటితే నోటీసు పంపి లాకర్ ఓపెన్ చేస్తారు. అందుకే అద్దె కోసం సేవింగ్స్ అకౌంట్ లో “Auto-Debit” పెట్టడం మంచిది.