Cyber Crime Complaint Online ఎలా ఫైల్ చేయాలి? (Telugu Guide 2026)

Cyber Crime Complaint Online:

మనం డిజిటల్ యుగంలో బతుకుతున్నాం. జేబులో డబ్బులు లేకపోయినా పర్లేదు కానీ, చేతిలో ఫోన్ లేకపోతే పని జరగదు. అయితే, ఈ టెక్నాలజీతో పాటు సైబర్ నేరాలు (Cyber Crimes) కూడా విపరీతంగా పెరిగిపోయాయి. “మీకు లాటరీ తగిలింది”, “మీ కరెంట్ బిల్లు కట్టలేదు”, “మీ అకౌంట్ బ్లాక్ అయ్యింది” అంటూ వచ్చే ఫేక్ కాల్స్, లింక్స్ వల్ల రోజుకు లక్షల మంది మోసపోతున్నారు. కష్టపడి సంపాదించిన డబ్బు నిమిషాల్లో మాయం అవుతుంది. ఇలాంటి సమయంలో చాలా మందికి ఏం చేయాలో తెలియక, భయపడిపోయి సైలెంట్ గా ఉండిపోతారు. లేదా పోలీస్ స్టేషన్ చుట్టూ తిరగడానికి భయపడతారు. కానీ గుర్తుంచుకోండి, మీరు ఎంత త్వరగా రిపోర్ట్ చేస్తే, మీ డబ్బు వెనక్కి వచ్చే ఛాన్స్ అంత ఎక్కువ. దీనికోసం మీరు పోలీస్ స్టేషన్ కి వెళ్లాల్సిన పనిలేదు. భారత ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన National Cyber Crime Reporting Portal ద్వారా ఇంట్లో కూర్చునే ఆన్‌లైన్ లో కంప్లైంట్ ఇవ్వవచ్చు. ఈ ఆర్టికల్ లో 1930 హెల్ప్‌లైన్ అంటే ఏంటి? ఆన్‌లైన్ లో కంప్లైంట్ ఎలా రిజిస్టర్ చేయాలి? కావాల్సిన డాక్యుమెంట్స్ ఏంటి? అనే విషయాలను పూర్తి వివరంగా తెలుసుకుందాం.

1. గోల్డెన్ అవర్ (Golden Hour) రూల్: 1930 కి కాల్ చేయండి

మీకు ఆర్థిక పరమైన మోసం (Financial Fraud) జరిగినప్పుడు, వెబ్‌సైట్ కంటే ముందు మీరు చేయాల్సిన అత్యవసర పని ఇది. మోసం జరిగిన మొదటి 1 నుండి 2 గంటలను “గోల్డెన్ అవర్” అంటారు. ఈ సమయంలో స్పందిస్తే డబ్బు సేఫ్.

• Dial 1930: వెంటనే మీ ఫోన్ నుండి 1930 నంబర్ కి కాల్ చేయండి. ఇది నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్‌లైన్.
• Details: వారికి జరిగిన విషయం చెప్పండి. మీ ట్రాన్సాక్షన్ ఐడి, బ్యాంక్ వివరాలు, మరియు మోసగాడి నంబర్ చెప్పండి.
• Action: వారు వెంటనే ఆ ట్రాన్సాక్షన్ ని ట్రాక్ చేసి, మోసగాడి బ్యాంక్ అకౌంట్ ని “Freeze” (స్తంభింపజేయడం) చేస్తారు. దీనివల్ల వాడు డబ్బు డ్రా చేయలేడు.
• SMS: కాల్ అయ్యాక మీకు ఒక SMS వస్తుంది. అందులో “Acknowledgement Number” ఉంటుంది. దాన్ని ఉపయోగించి మీరు ఆన్‌లైన్ లో పూర్తి కంప్లైంట్ ఇవ్వాలి.

2. ఆన్‌లైన్ లో కంప్లైంట్ ఫైల్ చేయడం (Step-by-Step Process)

1930 కి కాల్ చేసిన తర్వాత, లేదా ఇతర సైబర్ నేరాల కోసం (సోషల్ మీడియా వేధింపులు, ఫేక్ ప్రొఫైల్స్), మీరు అధికారిక వెబ్‌సైట్ లో రిపోర్ట్ చేయాలి.

Step 1: పోర్టల్ ఓపెన్ చేయండి
మీ బ్రౌజర్ లో cybercrime.gov.in వెబ్‌సైట్ కి వెళ్ళండి. హోమ్ పేజీలో “File a Complaint” అనే పెద్ద బటన్ కనిపిస్తుంది.

Step 2: కేటగిరీ ఎంచుకోండి
మీకు రెండు ఆప్షన్లు కనిపిస్తాయి:

1. Report Women/Child Related Crime: మహిళలు మరియు పిల్లలకు సంబంధించిన నేరాలు (అనామకంగా కూడా ఇవ్వవచ్చు).

2. Report Other Cyber Crime: ఆర్థిక మోసాలు, సోషల్ మీడియా హ్యాకింగ్, మొదలైనవి. దీనిని క్లిక్ చేయండి.

Step 3: రిజిస్ట్రేషన్ (Citizen Login)
“Citizen Login” పేజీ వస్తుంది. మీ రాష్ట్రం (State), మొబైల్ నంబర్ ఎంటర్ చేసి, OTP ద్వారా లాగిన్ అవ్వండి. మీ పేరు, అడ్రస్ వంటి ప్రాథమిక వివరాలు నింపండి.

Step 4: Incident Details (ఘటన వివరాలు)
ఇక్కడ మీరు మోసం గురించి పూర్తిగా రాయాలి:

– Category: (Ex: Online Financial Fraud).

– Sub-Category: (Ex: UPI Fraud / Debit Card Fraud).

– Date & Time: మోసం ఎప్పుడు జరిగింది?

– Delay Reason: ఒకవేళ లేట్ గా కంప్లైంట్ ఇస్తుంటే కారణం రాయండి.

Step 5: Suspect Details (అనుమానితుడి వివరాలు)
మోసగాడి గురించి మీకు తెలిసినవి (ఫోన్ నంబర్, ఈమెయిల్, బ్యాంక్ అకౌంట్ నంబర్, లేదా వెబ్‌సైట్ లింక్) ఎంటర్ చేయండి. తెలియకపోతే వదిలేయవచ్చు.

Step 6: Upload Evidence (ఆధారాలు)
ఇది చాలా ముఖ్యం. మీ దగ్గర ఉన్న స్క్రీన్ షాట్లు, బ్యాంక్ మెసేజ్ లు, కాల్ రికార్డింగ్స్, లేదా చాట్ హిస్టరీని (PDF/Image రూపంలో) అప్లోడ్ చేయండి.

Step 7: Submit & Download
అన్ని వివరాలు సరిచూసుకుని “Submit” నొక్కండి. మీకు ఒక PDF ఫైల్ జనరేట్ అవుతుంది. అది డౌన్లోడ్ చేసుకోండి. అందులో మీ కంప్లైంట్ ఐడి ఉంటుంది.

3. కావాల్సిన డాక్యుమెంట్స్ (Documents Required)

కంప్లైంట్ ఫైల్ చేయడానికి కూర్చునే ముందు ఇవి రెడీగా పెట్టుకోండి:

• Bank Statement: డబ్బులు కట్ అయినట్లు చూపించే లాస్ట్ 6 నెలల స్టేట్‌మెంట్ (కనీసం ఆ ట్రాన్సాక్షన్ ఉన్న పేజీ).
• ID Proof: ఆధార్ కార్డ్ లేదా పాన్ కార్డ్ సాఫ్ట్ కాపీ.
• Evidence: వాట్సాప్ చాట్స్, SMS స్క్రీన్ షాట్స్, ఫేక్ వెబ్‌సైట్ లింక్స్.
• Transaction ID: (UTR Number) ఇది చాలా ముఖ్యం.

4. కంప్లైంట్ ట్రాక్ చేయడం (Track Status)

కంప్లైంట్ ఇచ్చాక పని అయిపోలేదు. మీరు ఎప్పటికప్పుడు స్టేటస్ చూసుకోవచ్చు.

• అదే వెబ్‌సైట్ లో “Check Status” మీద క్లిక్ చేయండి.
• మీ కంప్లైంట్ ఐడి ఎంటర్ చేయండి.
• ప్రస్తుతం మీ కేసు ఏ పోలీస్ స్టేషన్ లో ఉంది? ఆఫీసర్ ఎవరు? అనే వివరాలు తెలుస్తాయి.

Comparison Table: 1930 Helpline vs Website Complaint

Opinion Tab (మా అభిప్రాయం)

నా వ్యక్తిగత విశ్లేషణ ప్రకారం, సైబర్ నేరగాళ్లను పట్టుకోవడం కంటే, వారు దోచుకున్న డబ్బును హోల్డ్ చేయడం ముఖ్యం. అందుకే, డబ్బు పోయిన వెంటనే పోలీస్ స్టేషన్ కి పరిగెత్తకండి, అక్కడ ప్రాసెస్ లేట్ అవ్వొచ్చు. ముందు 1930 కి కాల్ చేయండి. ఆ తర్వాతే మిగతా పనులు. చాలా మంది “చిన్న అమౌంట్ కదా, లైట్లే” అని కంప్లైంట్ ఇవ్వరు. కానీ మీ చిన్న కంప్లైంట్, వేరొకరి పెద్ద నష్టాన్ని ఆపవచ్చు. ఆ నంబర్ ని బ్లాక్ లిస్ట్ లో పెట్టడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది. కాబట్టి, భయం వద్దు, ఫిర్యాదు చేయండి.

Our Suggestions (సేఫ్టీ టిప్స్)

మోసం జరిగిన తర్వాత ఏం చేయాలి అనే దానికంటే, జరగకుండా ఏం చేయాలి అనేది ముఖ్యం:

1. Don’t Delete: మోసం జరిగాక కోపంలో మెసేజ్ లు లేదా కాల్ లాగ్స్ డిలీట్ చేయకండి. అవే మీకు ప్రధాన సాక్ష్యాలు.
2. Chakshu Portal: మీకు అనుమానాస్పద కాల్స్ లేదా మెసేజ్ లు వస్తే, మోసం జరగకముందే “Sanchar Saathi” (Chakshu) పోర్టల్ లో రిపోర్ట్ చేయండి.
3. Two-Step Verification: మీ సోషల్ మీడియా మరియు బ్యాంక్ యాప్స్ కి టూ-స్టెప్ వెరిఫికేషన్ ఆన్ చేసుకోండి.
4. Inform Bank: 1930 కి కాల్ చేసిన వెంటనే, మీ బ్యాంకుకు కూడా వెళ్లి “Dispute Form” నింపండి.
5. Privacy Settings: సోషల్ మీడియాలో మీ ప్రొఫైల్ ని లాక్ (Lock) లో ఉంచండి. అపరిచితుల నుండి ఫ్రెండ్ రిక్వెస్ట్ యాక్సెప్ట్ చేయకండి.

Useful Tab (ముఖ్యమైన లింక్స్)

మీకు సహాయపడే అధికారిక లింక్స్:

• Filing Portal: www.cybercrime.gov.in
• Chakshu (Spam Report): Sanchar Saathi Portal
• Helpline: 1930 (24/7 అందుబాటులో ఉంటుంది).

ఆన్‌లైన్ షాపింగ్ మోసాలను ఎలా గుర్తించాలో మా Shopping Fraud Guide లో చదవండి. అలాగే, UPI సేఫ్టీ గురించి UPI Safety Tips చూడండి.

ముగింపు

సైబర్ నేరం ఎవరికైనా జరగవచ్చు. అది మీ తప్పు కాదు. కాబట్టి సిగ్గుపడకండి, భయపడకండి. ప్రభుత్వం మీకు అండగా ఉంది. స్మార్ట్ ఫోన్ వాడటం ఎంత ముఖ్యమో, స్మార్ట్ గా ఆలోచించడం కూడా అంతే ముఖ్యం. ఈ సమాచారాన్ని మీ ఫ్రెండ్స్ మరియు ఫ్యామిలీకి షేర్ చేయండి, ఎందుకంటే అవగాహన ఒక్కటే అసలైన రక్షణ.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)

1. ఆన్‌లైన్ లో కంప్లైంట్ ఇస్తే FIR అవుతుందా?
ఆన్‌లైన్ కంప్లైంట్ అనేది ప్రాథమిక సమాచారం (Information). పోలీసులు దానిని పరిశీలించి, తీవ్రతను బట్టి FIR గా మారుస్తారు. కొన్నిసార్లు మిమ్మల్ని స్టేషన్ కి పిలిచి సంతకం తీసుకోని FIR చేస్తారు.

2. డబ్బులు కచ్చితంగా వెనక్కి వస్తాయా?
గ్యారెంటీ లేదు. కానీ మీరు గోల్డెన్ అవర్ (1-2 గంటలు) లోపు 1930 కి కాల్ చేస్తే, 90% ఛాన్స్ ఉంది. లేట్ అయ్యే కొద్దీ ఛాన్స్ తగ్గుతుంది.

3. అనామకంగా (Anonymous) కంప్లైంట్ ఇవ్వవచ్చా?
కేవలం మహిళలు మరియు పిల్లలకు సంబంధించిన నేరాల (Child Pornography, Rape Videos etc.) విషయంలో మాత్రమే అనామకంగా ఇవ్వవచ్చు. ఆర్థిక నేరాలకు మీ వివరాలు కచ్చితంగా ఇవ్వాలి.

4. నా దగ్గర స్మార్ట్ ఫోన్ లేదు, ఎలా కంప్లైంట్ ఇవ్వాలి?
మీరు నేరుగా దగ్గర్లోని పోలీస్ స్టేషన్ కి వెళ్లి లిఖితపూర్వకంగా ఫిర్యాదు ఇవ్వవచ్చు. లేదా “MeeSeva” సెంటర్ కి వెళ్లి కూడా ఆన్‌లైన్ లో ఫైల్ చేయవచ్చు.

5. విదేశాల్లో ఉన్నవారు కంప్లైంట్ ఇవ్వవచ్చా?
అవును. బాధితుడు (Victim) భారతదేశంలో ఉంటే లేదా నేరం భారతదేశం నుండి జరిగితే, ఎక్కడి నుండైనా పోర్టల్ ద్వారా కంప్లైంట్ ఇవ్వవచ్చు.