Monthly Budget ఎలా తయారు చేయాలి? Beginner Telugu Guide 2026

Monthly Budget ఎలా తయారు చేయాలి? (Beginner Telugu Guide)

నెల మొదట్లో (1వ తేదీన) జీతం పడగానే మొఖంలో చిరునవ్వు, జేబులో కలకలలాడే డబ్బులు. కానీ నెల సగానికి వచ్చేసరికి (15వ తేదీన) అకౌంట్ బ్యాలెన్స్ చూస్తే గుండె దడ. ఇక నెల చివర (25వ తేదీన) స్నేహితుడిని అప్పు అడగాల్సిన పరిస్థితి. ఇది కేవలం మీ కథే కాదు, భారతదేశంలోని 80 శాతం మధ్యతరగతి ఉద్యోగుల (Middle Class Employees) కథ. మనం ఎంత సంపాదిస్తున్నాం అన్నది ముఖ్యం కాదు, సంపాదించిన దానిని ఎలా ఖర్చు చేస్తున్నాం, ఎంత పొదుపు చేస్తున్నాం అన్నదే ముఖ్యం. దీనికి ఏకైక పరిష్కారం “Monthly Budget” (నెలవారీ బడ్జెట్). చాలా మంది బడ్జెట్ అనగానే “అమ్మో! నా స్వేచ్ఛ పోతుంది, కంజూస్ లా బతకాలి” అనుకుంటారు. కానీ నిజానికి బడ్జెట్ అనేది మిమ్మల్ని కంట్రోల్ చేయడం కోసం కాదు, మీ డబ్బు మీద మీకు కంట్రోల్ ఇవ్వడం కోసం. మీరు బడ్జెట్ రాసుకుంటే, మీ డబ్బు ఎక్కడికి వెళ్తుందో మీకు తెలుస్తుంది, లేకపోతే అది ఎక్కడికి వెళ్ళిపోయిందో అని వెతుక్కోవాల్సి వస్తుంది. ఈ ఆర్టికల్ లో మనం ఒక బిగినర్ గా బడ్జెట్ ఎలా తయారు చేయాలి? 50-30-20 రూల్ అంటే ఏంటి? ఖర్చులను ఎలా ట్రాక్ చేయాలి? అనే విషయాలను చాలా వివరంగా, ప్రాక్టికల్ గా తెలుసుకుందాం.

1. బడ్జెట్ ఎందుకు అవసరం? (Why Budgeting is Important?)

చాలా మంది “నా మైండ్ లో లెక్కలు ఉన్నాయిలే” అనుకుంటారు. కానీ మైండ్ మర్చిపోతుంది, పేపర్ మర్చిపోదు. బడ్జెట్ వేసుకోవడం వల్ల కలిగే ప్రధాన లాభాలు:

• Financial Awareness: మీరు టీ, కాఫీలకు, సిగరెట్లకు, లేదా అనవసరపు ఆన్‌లైన్ షాపింగ్ కి నెలకు ఎంత తగలేస్తున్నారో తెలిస్తే మీరు షాక్ అవుతారు. బడ్జెట్ ఆ నిజాన్ని మీ కళ్ళ ముందు ఉంచుతుంది.
• Goal Achievement: మీకు ఒక సొంత ఇల్లు కావాలన్నా, కారు కొనాలన్నా, పిల్లల చదువుకైనా ప్లానింగ్ అవసరం. బడ్జెట్ ఆ ప్లాన్ కి పునాది.
• Emergency Preparedness: సడన్ గా జాబ్ పోయినా, లేదా హాస్పిటల్ ఖర్చు వచ్చినా, బడ్జెట్ పాటించే వారి దగ్గర “Emergency Fund” ఉంటుంది కాబట్టి వారు భయపడరు.
• Debt Free Life: అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోయిన వారు బయటపడాలంటే బడ్జెట్ ఒక్కటే మార్గం.

2. బడ్జెట్ తయారీకి సిద్ధం కావడం (Pre-requisites)

బడ్జెట్ రాయడానికి ముందు మీరు కొన్ని డేటా పాయింట్స్ రెడీ చేసుకోవాలి:

1. Net Income (నికర ఆదాయం): మీ CTC (Cost to Company) ని పరిగణనలోకి తీసుకోకండి. టాక్స్, PF కట్ అయ్యాక మీ చేతికి వచ్చే “In-hand Salary” ఎంత? అనేది రాసుకోండి. మీకు ఇతర ఆదాయాలు (Rent, Dividends) ఉంటే అవి కూడా కలపండి.
2. Fixed Expenses (స్థిర ఖర్చులు): ఇవి ప్రతి నెలా మారవు. ఉదాహరణకు ఇంటి అద్దె (Rent), లోన్ ఈఎంఐలు (EMIs), పిల్లల స్కూల్ ఫీజులు, ఇన్సూరెన్స్ ప్రీమియంలు.
3. Variable Expenses (మారే ఖర్చులు): ఇవి ప్రతి నెలా మారుతూ ఉంటాయి. ఉదాహరణకు కిరాణా ఖర్చు (Groceries), కరెంట్ బిల్లు, పెట్రోల్, సినిమా, హోటల్ ఖర్చులు.

3. The 50-30-20 Rule: బడ్జెట్ కి గోల్డెన్ రూల్

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆర్థిక నిపుణులు సూచించే అత్యంత సులభమైన మరియు ప్రభావవంతమైన పద్ధతి ఇది. మీ ఆదాయాన్ని (Net Income) మూడు భాగాలుగా విభజించాలి.

A. 50% for Needs (అవసరాలు)

మీ జీతంలో సగం భాగం (50%) కేవలం బ్రతకడానికి అవసరమైన వాటికే ఖర్చు చేయాలి. ఇవి లేకపోతే జీవనం సాగదు.

ఉదాహరణలు: Rent, Food (Groceries), Electricity Bill, EMI, Transport, Health Insurance.

గమనిక: మీ అవసరాలు 50% దాటుతున్నాయి అంటే, మీరు విలాసవంతమైన ఇంట్లో ఉంటున్నారు లేదా ఎక్కువ EMI లు కడుతున్నారు అని అర్థం. వాటిని తగ్గించుకోవాలి.

B. 30% for Wants (కోరికలు/విలాసాలు)

మనం రోబోలం కాదు కదా, ఎంజాయ్ చేయాలి. దీనికోసం 30% కేటాయించండి.

ఉదాహరణలు: Cinema, Dining Out (హోటల్ తిండి), Netflix Subscription, New Clothes, Vacation, Gadgets.

గమనిక: డబ్బు లేనప్పుడు ముందుగా కోత విధించాల్సింది ఇక్కడే.

C. 20% for Savings & Investments (పొదుపు)

మిగిలిన 20% మీ భవిష్యత్తు కోసం. దీనిని మీరు ఖర్చు చేయకూడదు.

ఉదాహరణలు: Emergency Fund, SIP (Mutual Funds), PPF, Retirement Fund, Extra Debt Repayment.

4. Step-by-Step Guide: బడ్జెట్ రాయడం ఎలా?

ఇప్పుడు పెన్ను, పేపర్ (లేదా Excel Sheet) తీసుకోండి. ఈ స్టెప్స్ ఫాలో అవ్వండి:

Step 1: ఆదాయం రాయండి
ఉదాహరణకు మీ జీతం ₹50,000 అనుకుందాం.

Total Income = ₹50,000.

Step 2: పొదుపు పక్కన పెట్టండి (Pay Yourself First)
చాలా మంది ఖర్చులు పోను మిగిలితే పొదుపు చేస్తారు. అది తప్పు. జీతం రాగానే ముందు 20% (₹10,000) సేవింగ్స్ అకౌంట్ కి లేదా SIP కి పంపించేయండి.

Remaining Balance = ₹40,000.

Step 3: స్థిర ఖర్చులు (Fixed Expenses) రాయండి
Rent: ₹10,000
Bike EMI: ₹3,000
Electricity/Internet: ₹1,500
Total Fixed = ₹14,500.
Remaining Balance = ₹25,500.

Step 4: వేరియబుల్ ఖర్చులు (Variable Expenses) అంచనా వేయండి
Groceries: ₹5,000
Petrol: ₹3,000
Milk/Vegetables: ₹2,000
Total Variable = ₹10,000.
Remaining Balance = ₹15,500.

Step 5: విలాసాలకు కేటాయించండి (Wants)
మిగిలిన ₹15,500 లో మీరు సినిమాలు, షాపింగ్, లేదా ఫ్రెండ్స్ పార్టీలకు ప్లాన్ చేసుకోవచ్చు. ఒకవేళ మీకు అప్పులు ఉంటే, ఈ అమౌంట్ ని తగ్గించి అప్పులు తీర్చడానికి వాడాలి.

5. బడ్జెట్ ని ట్రాక్ చేయడం ఎలా? (Tracking Tools)

బడ్జెట్ వేసుకుంటే సరిపోదు, దానిని ప్రతి రోజూ ట్రాక్ చేయాలి. దీనికి 3 పద్ధతులు ఉన్నాయి:

Method A: Pen & Paper (Diary)

ఇది పాత పద్ధతి అయినా చాలా ఎఫెక్టివ్. ప్రతి రాత్రి పడుకునే ముందు, ఆ రోజు చేసిన ఖర్చులను ఒక పుస్తకంలో రాయండి. “10 రూపాయల టీ” కూడా రాయాలి. వారం చివరలో టోటల్ చేయండి.

Method B: Excel Spreadsheet

మీకు కంప్యూటర్ అలవాటు ఉంటే, Excel లో ఒక షీట్ మెయింటైన్ చేయండి. ఇంటర్నెట్ లో చాలా “Free Budget Templates” దొరుకుతాయి. ఆటోమేటిక్ గా టోటల్స్ వస్తాయి కాబట్టి పని సులభం.

Method C: Mobile Apps (Best for Beginners)

2026 లో ఇది బెస్ట్ ఆప్షన్. మన ఫోన్ ఎప్పుడూ చేతిలోనే ఉంటుంది కాబట్టి, ఖర్చు పెట్టగానే యాప్ లో ఎంటర్ చేయవచ్చు. కొన్ని మంచి యాప్స్:

• Walnut (Axio): ఇది మీ SMS లను రీడ్ చేసి ఆటోమేటిక్ గా ట్రాక్ చేస్తుంది.
• Money Manager: మ్యాన్యువల్ గా ఎంటర్ చేయడానికి బెస్ట్ యాప్.
• IndMoney: మీ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్స్ మరియు ఖర్చులను ఒకే చోట చూపిస్తుంది.

6. బడ్జెట్ ఫెయిల్ అవ్వడానికి కారణాలు (Common Mistakes)

చాలా మంది మొదటి నెల ఉత్సాహంగా బడ్జెట్ రాస్తారు, రెండో నెల మానేస్తారు. ఎందుకు?

1. Unrealistic Goals: “ఈ నెల నేను ఒక్క రూపాయి కూడా బయట తినను” అని కఠినమైన రూల్స్ పెట్టుకుంటారు. అది సాధ్యం కాదు. బడ్జెట్ ఫ్లెక్సిబుల్ గా ఉండాలి.
2. Ignoring Small Expenses: “టీ, సిగరెట్, పార్కింగ్” వంటి చిల్లర ఖర్చులను లెక్కలో రాయరు. కానీ నెలకు చూస్తే అవి వేలల్లో ఉంటాయి (Latte Effect).
3. Forgetting Annual Expenses: కార్ ఇన్సూరెన్స్, టర్మ్ ఇన్సూరెన్స్ వంటివి సంవత్సరానికి ఒకసారే వస్తాయి. వాటిని మర్చిపోయి బడ్జెట్ వేస్తే, ఆ నెలలో బడ్జెట్ తలకిందులు అవుతుంది. దీనికోసం ప్రతి నెలా కొంత పక్కన పెట్టాలి (Sinking Fund).
4. Credit Card Usage: బడ్జెట్ లో డబ్బులు అయిపోయాక, క్రెడిట్ కార్డ్ గీకేస్తారు. ఇది బడ్జెట్ కి అతి పెద్ద శత్రువు.

Comparison Table: Budgeted Life vs Non-Budgeted Life

Feature (లక్షణం)	With Budget (బడ్జెట్ ఉన్నవారు)	Without Budget (బడ్జెట్ లేనివారు)
Mental State	Peace of Mind (ప్రశాంతత)	Stress & Anxiety (ఆందోళన)
Savings	Consistent (క్రమ పద్ధతిలో)	Random or Zero (మిగిలితేనే)
Expenses	Controlled (నియంత్రణలో)	Impulsive (ఆలోచించకుండా ఖర్చు)
Emergency	Prepared (సిద్ధంగా ఉంటారు)	Need to take Loan (అప్పు చేయాలి)
Future Goals	Achievable	Uncertain (నమ్మకం ఉండదు)

Opinion Tab (మా అభిప్రాయం)

నా వ్యక్తిగత విశ్లేషణ ప్రకారం, బడ్జెటింగ్ అనేది గణితం (Math) కాదు, అది ఒక ప్రవర్తన (Behavior). మీరు ఎంత పర్ఫెక్ట్ గా Excel షీట్ వేసినా, మీ చేతిని మీరు కంట్రోల్ చేసుకోలేకపోతే లాభం లేదు. మొదట్లో 50-30-20 రూల్ కష్టంగా అనిపించవచ్చు. కనీసం 70-20-10 (70% ఖర్చులు, 20% సేవింగ్స్, 10% ఎంజాయ్మెంట్) తో మొదలుపెట్టండి. మెల్లగా సేవింగ్స్ పెంచండి. ముఖ్యంగా, మీకు జీతం రాగానే ఆటోమేటిక్ గా సేవింగ్స్ కట్ అయ్యేలా (Auto-Debit) పెట్టుకుంటే, బడ్జెటింగ్ సగం విజయం సాధించినట్లే.

Our Suggestions (మా సలహాలు)

మీరు బడ్జెటింగ్ లో మాస్టర్ అవ్వాలంటే ఈ 5 టెక్నిక్స్ పాటించండి:

1. Zero-Based Budgeting: ప్రతి రూపాయికి ఒక పని చెప్పండి. ఆదాయం – ఖర్చు = సున్నా (0) కావాలి. మిగిలిన ప్రతి పైసాను ఇన్వెస్ట్ చేయాలి లేదా అప్పు తీర్చాలి.
2. Envelope System: మీరు ఆన్‌లైన్ ఖర్చులు కంట్రోల్ చేయలేకపోతే, కిరాణా, కూరగాయలు, పెట్రోల్ కోసం డబ్బును డ్రా చేసి వేర్వేరు కవర్లలో (Envelopes) పెట్టండి. ఆ కవర్ ఖాళీ అయితే ఆ నెల ఆ ఖర్చు ఆపేయాలి.
3. The 24-Hour Rule: ఏదైనా వస్తువు (Wants) కొనాలనిపిస్తే, వెంటనే కొనకండి. 24 గంటలు ఆగి ఆలోచించండి. అప్పటికీ కొనాలనిపిస్తేనే కొనండి. 90% సార్లు ఆ కోరిక చచ్చిపోతుంది.
4. Audit Your Subscriptions: నెట్‌ఫ్లిక్స్, హాట్‌స్టార్, జిమ్, స్పాటిఫై – వీటిలో మీరు నిజంగా వాడేవి ఎన్ని? వాడని వాటిని వెంటనే క్యాన్సిల్ చేయండి.
5. Review Weekly: నెల చివర వరకు ఆగకుండా, ప్రతి ఆదివారం మీ బడ్జెట్ ని రివ్యూ చేసుకోండి. “ఈ వారం ఎక్కువ ఖర్చు పెట్టానా?” అని చెక్ చేసుకోండి.

Useful Tab (ఉపయోగపడే టూల్స్)

మీ బడ్జెట్ జర్నీని సులభం చేయడానికి:

• Apps: Wallet by BudgetBakers, Money Manager Expense & Budget.
• Calculators: SIP Calculator (పొదుపు ఎంత పెరుగుతుందో చూడటానికి).
• Books: “The Psychology of Money” (తెలుగు అనువాదం దొరుకుతుంది), “Rich Dad Poor Dad”.

పొదుపు చేసిన డబ్బును ఎక్కడ పెట్టాలో తెలియాలంటే మా SIP Guide ను చదవండి. అలాగే, క్రెడిట్ కార్డ్ వాడకం గురించి Credit Card Tips చూడండి.

ముగింపు

బడ్జెట్ వేసుకోవడం అనేది మీ సంపద సృష్టికి (Wealth Creation) మొదటి మెట్టు. ఇది మిమ్మల్ని ధనవంతులుగా చేస్తుందని చెప్పలేం కానీ, పేదవారు కాకుండా మాత్రం కచ్చితంగా ఆపుతుంది. ఈ నెల నుండే మొదలుపెట్టండి. మొదటి 3 నెలలు కష్టంగా ఉంటుంది, తప్పులు జరుగుతాయి. కానీ 4వ నెల నుండి అది మీకు అలవాటుగా మారుతుంది. మీ ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యం (Financial Freedom) మీ చేతుల్లోనే ఉంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)

1. నా జీతం చాలా తక్కువ, నేను బడ్జెట్ వేయగలనా?
కచ్చితంగా! జీతం తక్కువ ఉన్నవారికే బడ్జెట్ ఎక్కువ అవసరం. ప్రతి రూపాయిని జాగ్రత్తగా వాడితేనే నెల గడుస్తుంది. బడ్జెట్ లేకపోతే అప్పులు చేయాల్సి వస్తుంది.

2. బడ్జెట్ లో ‘Emergency Fund’ ఎంత ఉండాలి?
మీ నెలవారీ ఖర్చులు (ఉదాహరణకు ₹20,000) అనుకుంటే, కనీసం 3 నుండి 6 నెలల ఖర్చులకు సరిపడా డబ్బు (₹60,000 – ₹1,20,000) పక్కన ఉండాలి.

3. నా బడ్జెట్ ప్రతి నెలా ఫెయిల్ అవుతోంది, ఏం చేయాలి?
మీరు బహుశా చాలా స్ట్రిక్ట్ గా వేసుకుంటున్నారు. కొంచెం “Miscellaneous” (ఇతర ఖర్చులు) అనే కేటగిరీ పెట్టుకుని దానికి ఒక ₹2000 కేటాయించండి. ఊహించని ఖర్చులు వచ్చినప్పుడు ఇది ఉపయోగపడుతుంది.

4. క్రెడిట్ కార్డ్ వాడొచ్చా?
వాడొచ్చు, కానీ మీ బడ్జెట్ లిమిట్ లోపే వాడాలి. మీ దగ్గర కట్టడానికి డబ్బు ఉంటేనే కార్డ్ స్వైప్ చేయండి. రివార్డ్స్ కోసం వాడితే ఓకే, అప్పు కోసం వాడకండి.

5. జంటలు (Couples) బడ్జెట్ ఎలా వేసుకోవాలి?
భార్యాభర్తలు ఇద్దరూ సంపాదిస్తుంటే, ఇద్దరి ఆదాయాన్ని కలిపి “Family Income” గా చూడాలి. ఖర్చులను పంచుకోవాలి మరియు సేవింగ్స్ గోల్స్ ని ఇద్దరూ కలిసి నిర్ణయించుకోవాలి.